Best aš bištķminn vęri enginn

Best aš bištķminn vęri enginn "Aušvitaš gęti mašur sagt aš best vęri aš bištķminn vęri enginn, en landlęknir hefur sett fram višmiš um bištķma eftir

Best aš bištķminn vęri enginn

"Aušvitaš gęti mašur sagt aš best vęri aš bištķminn vęri enginn, en landlęknir hefur sett fram višmiš um bištķma eftir żmissi žjónustu innan heilbrigšiskerfisins. Aš įliti embęttis landlęknis ętti biš eftir sérfręšižjónustu ekki aš vera lengri en žrķr mįnušir. Vissulega vęri slķkt ęskilegt," sagši Kristjįn Žór Jślķusson, heilbrigšisrįšherra mešal annars ķ svari viš fyrirspurn Sigrķšar Ingibjargar Ingadóttur formanns velferšarnefndar į Alžingi.

Rįšherra upplżsti aš Embętti landlęknis vęri aš hefja athugun į greiningu į ofvirkni meš athyglisbresti, bęši hjį börnum og fulloršnum.  Til višbótar žvķ hefši hann undirbśiš og žaš vęri ķ startholunum aš setja į laggirnar starfshóp til aš fara yfir žetta heildręnt varšandi börnin, enda snerti mįliš lķka menntakerfiš.

Sigrķšur Ingibjörg Ingadóttir, žingmašur Samfylkingarinnar og formašur velferšarnefndar Alžingis hefur įšur spurt heilbrigšisrįšherra um ašgeršir ķ žįgu einstaklinga meš ADHD. Ķ fyrirspurn žingmannsins voru settar fram fjórar spurningar vegna žeirrar stöšu sem uppi er.

Ķ fyrsta lagi spurši žingmašurinn hvort rįšherra vęri kunnugt um aš fleiri en 600 fulloršnir einstaklingar bķši greiningar og mešferšar vegna athyglisbrests meš ofvirkni. Žį var spurt hvaš rįšherra teldi višunandi bištķma eftir greiningu fyrir börn annars vegar og fulloršna hins vegar.
Sigrķšur Ingibjörg spurši ennfremur hvaša vinna vęri ķ gangi ķ velferšarrįšuneytinu til aš bregšast viš žeim brįšavanda sem viš blasir vegna bištķma eftir greiningu og mešferš vegna athyglisbrests meš ofvirkni hjį fulloršnum.
Sķšast en ekki sķst var spurt hvaša vinna vęri ķ gangi viš aš skilgreina betur ferliš frį skimun til endanlegrar greiningar, ž.m.t. verkaskiptingu stofnana, svo aš einstaklingar ķ leit aš ašstoš, foreldrar barna eša fulloršnir, žurfi ekki aš finna śt sjįlfir hvar hjįlp er aš fį og lenda į bišlistum ķ hverju skrefi.

Fram hefur komiš aš rķflega 600 einstaklingar, 18 įra og eldri eru į bišlista hjį ADHD teymi Landspķtalans og rśmlega 400 börn bķša sömu žjónustu hjį Žroska- og hegšunarstöš. Nżlega kynnti heilbrigšisrįšherra aš aukafjįrmunum yrši veitt til ŽHS ķ žvķ skyni aš fękka į bišlistum. Engar slķkar ašgeršir hafa veriš kynntar sem koma fulloršnum einstaklingum til góša og ekki er aš sjį slķkar ašgeršir ķ žingsįlyktunartillögu um stefnu og ašgeršaįętlun ķ gešheilbrigšismįlum til nęstu fjögurra įra.


Umręšan ķ heild

Sigrķšur Ingibjörg Ingadóttir, Samfylkingu:

Hęstvirtur forseti. Žaš er stutt sķšan viš stóšum hér og ręddum žetta sama mįl en žį žann hluta er lżtur aš börnum. Žaš var mjög įnęgjulegt aš rétt įšur höfšu borist upplżsingar um aukin fjįrframlög til Žroska- og hegšunarstöšvar sem vonandi mun verša til bóta fyrir ķslensk börn.

En ég kem hér til aš ręša greiningar į fulloršnu fólki. Žaš er sérstakt ADHD-teymi starfrękt į Landspķtalanum og nś ķ október bišu um 630 manns greiningar hjį žvķ teymi. Samkvęmt upplżsingum žašan er mešalfjöldi nżrra tilvķsana 35 į mįnuši undanfarna 18 mįnuši en ADHD-teymiš annar einmitt um 35 einstaklingum į mįnuši. Žaš žżšir aš ekki saxast į bišlistana og mišaš viš śtreikninga mķna į žvķ žarf manneskja sem fęr tilvķsun til teymisins aš bķša ķ 17 mįnuši eftir skimun og svo greiningu.

Ekki žarf aš fara mörgum oršum um aš žaš er erfitt aš vera meš ógreint ADHD og margt fulloršiš fólk hefur rekist į margar hindranir ķ lķfinu vegna ašstęšna sinna. Žvķ er mikilvęgt aš fólk fįi greiningu og lyf eša ašra mešhöndlun til aš geta tekist į viš daglegt lķf įn stórkostlegra hindrana.

Ég er meš fjórar spurningar til rįšherra. Sś fyrsta er žessi: Er rįšherra kunnugt um aš fleiri en 600 fulloršnir einstaklingar bķša greiningar og mešferšar vegna athyglisbrests meš ofvirkni? Hvaš telur rįšherra višunandi bištķma eftir greiningu fyrir börn annars vegar og fulloršna hins vegar? Hvaša vinna er ķ gangi ķ velferšarrįšuneytinu til aš bregšast viš žeim brįšavanda sem viš blasir vegna bištķma eftir greiningu og mešferš vegna athyglisbrests meš ofvirkni hjį fulloršnum? Hvaša vinna er ķ gangi viš aš skilgreina betur ferliš frį skimun til endanlegrar greiningar, žar meš tališ verkaskiptingu stofnana, svo aš einstaklingar ķ leit aš ašstoš, foreldrar barna eša fulloršnir, žurfi ekki aš finna śt sjįlfir hvar hjįlp er aš fį og lenda į bišlistum ķ hverju skrefi?
Fólk gerir sér ekki alltaf grein fyrir hvert žaš į aš fara. Žaš er alls ekki augljóst. Žaš eru margir mįnušir, jafnvel įr, sem fólk bķšur ķ óvissu en lifir viš žęr hindranir sem gera žvķ erfišara fyrir aš fįst viš verkefni daglegs lķfs.


Heilbrigšisrįšherra, Kristjįn Žór Jślķusson, Sjįlfstęšisflokki:

Viršulegi forseti. Hįttvirtur žingmašur beinir til mķn fjórum spurningum eins og kom fram ķ ręšu hennar. Ég ętla aš reyna aš svara žeim eftir bestu getu og föngum.

Ķ fyrsta lagi spyr hśn hvort mér sé kunnugt um aš fleiri en 600 fulloršnir einstaklingar bķši greiningar og mešferšar vegna athyglisbrests meš ofvirkni.

Žvķ er fljótsvaraš: Jį, mér er kunnugt um aš rśmlega 600 einstaklingar bķša eftir žjónustu ADHD-teymisins sem greinir athyglisbrest og ofvirkni. Įšur en ķtarleg greining į ADHD hefst fer fram skimun fyrir ADHD og um 50% žeirra sem hafa fariš ķ skimun hjį ADHD-teymi Landspķtalans hafa viš žį vinnu ekki veriš taldir hafa žörf fyrir ķtarlega greiningu žar sem ekki sé um ADHD aš ręša.

Ķ öšru lagi spyr žingmašur hvern ég telji višunandi bištķma eftir greiningu fyrir börn annars vegar og fulloršna hins vegar.

Aušvitaš gęti mašur sagt aš best vęri aš bištķminn vęri enginn, en landlęknir hefur sett fram višmiš um bištķma eftir żmissi žjónustu innan heilbrigšiskerfisins. Aš įliti embęttis landlęknis ętti biš eftir sérfręšižjónustu ekki aš vera lengri en žrķr mįnušir. Vissulega vęri slķkt ęskilegt. Žetta fer žó ekki alveg saman viš įlit Landspķtala – hįskólasjśkrahśss sem telur įsęttanlega biš eftir greiningu mešal fulloršinna vera į bilinu sex til įtta mįnušir. Sį sem hér stendur er ekki ķ fęrum til aš greina og gera upp į milli sjónarmiša fagfólks sem um žessi mįl hefur fjallaš.

Ķ žrišja lagi spurši hv. žingmašur hvaša vinna sé ķ gangi ķ velferšarrįšuneytinu til aš bregšast viš brįšavanda sem viš blasi vegna bištķma eftir greiningu.

Žį vil ég nefna aš fyrr į žessu įri var geršur samningur milli Sjśkratrygginga Ķslands og Landspķtalans um žjónustu viš fólk vegna gruns um athyglisbrest meš ofvirkni. Samningurinn tekur til ķtarlegrar greiningar fyrir 180–210 fulloršna einstaklinga og hópmešferš ķ hugręnni athyglismešferš sem er fyrir 20–30 einstaklinga į tólf mįnaša tķmabili. Bišlistar eftir greiningu fulloršinna, eins og hv. žingmašur nefndi, hafa ekki lengst aš undanförnu. Žeir hafa heldur ekki styst. Til aš stytta bišlistana žyrfti aš grķpa til tķmabundinna śrręša til aš vinna žį nišur.

Aš lokum var spurt hvaša vinna vęri ķ gangi viš aš skilgreina betur ferliš frį skimun til endanlegrar greiningar, ž.e. meš tilliti til verkaskiptingar stofnana, svo aš einstaklingar ķ leit aš ašstoš, foreldrar barna eša fulloršnir, žurfi ekki aš finna śt sjįlfir hvar hjįlp er aš fį og lenda į bišlista ķ hverju skrefi.

Embętti landlęknis er aš hefja athugun į greiningu į ofvirkni meš athyglisbresti, bęši hjį börnum og fulloršnum, og vęntanlega kemur eitthvaš śt śr slķkri vinnu og slķkri greiningu. Til višbótar žvķ hef ég undirbśiš og žaš er ķ startholunum aš setja į laggirnar starfshóp til aš fara yfir žetta heildręnt varšandi börnin žvķ aš žetta snertir lķka menntakerfiš. Žį vil ég lķka nefna aš viš bķšum eftir śttekt Rķkisendurskošunar į žessum mįlum. Ég bind vonir viš aš nišurstaša žeirrar śttektar muni gefa okkur gagnlegar upplżsingar um žaš hvernig viš getum lįtiš hlutina ganga betur en hingaš til hefur gengiš. Varšandi fulloršna einstaklinga hefur Landspķtalinn sett vel skilgreind verkferli frį tilvķsun lęknis, skimun og aš lokum greiningu.
Ég hef ķ žessum oršum mķnum tępt į svörum viš žeim fjórum spurningum sem hįttvirtur žingmašur beindi til mķn ķ žessu efni.

 


Pįll Valur Björnsson, Bjartri framtķš:

Herra forseti. Ég žakka mįlshefjanda fyrir žessa umręšu og fyrirspurn og žakka lķka hęstvirtum rįšherra svör hans. Ég hvet hann eindregiš įfram til aš beita sér af fullum dampi ķ žessu mįli til aš reyna aš leysa žennan vanda sem er greinilega grķšarlega mikill.
Eins og kom fram ķ fyrirspurn minni til hans um daginn um svipuš mįl hvaš varšar börn žį er žetta ein mesta heilsuógn og vį sem stešjar aš nśtķmasamfélagi, ekki sķst vegna žess aš žaš hefur įhrif į svo ofbošslega marga ašra žętti. Viš žekkjum öll fólk sem hefur įtt ķ vandręšum meš gešröskun og hefur fengiš bót sinna meina eftir greiningu og mešferš. Žaš veršur aš segjast eins og er aš žaš er grķšarlegur įvinningur fyrir ķslenskt samfélag ef hęgt er aš koma fólki ķ greiningu og mešferš sem fyrst. Margir hafa mįtt žola hörmungar ķ lķfi sķnu. Ég hef kynnst fólki sem hefur fengiš mešferš, bęši lyfjamešferš og hugręna atferlismešferš, og žaš er meš ólķkindum hvaš žaš hefur mikil og góš įhrif į lķf žess.
Ég hvet hęstvirtan  heilbrigšisrįšherra til aš vinna įfram aš žessum mįlum af fullum dampi.

 


Elsa Lįra Arnardóttir, Framsóknarflokki:

Herra forseti. Snemmtęk ķhlutun skiptir mjög miklu mįli ķ žjónustu viš einstaklinga sem hafa fengiš greiningu af einhverjum toga. Žess vegna skiptir miklu mįli aš börn og einfaldlega allir fįi žjónustu sem fyrst og komist ķ greiningu. Žess vegna fagna ég žvķ aš gefiš hafi veriš vel ķ aukalega til Žroska- og hegšunarstöšvar. Žaš mun skipta verulegu mįli fyrir marga.
Žegar kemur aš fulloršnum einstaklingum hef ég įhyggjur af stöšunni, en ég fagna žvķ aš hęstv. heilbrigšisrįšherra sé aš setja į fót starfshóp og fariš verši ķ įtak meš samningi viš sjśkratryggingar og Landspķtalann um aš 180–210 einstaklingar fįi hugręna atferlismešferš til aš taka į žessum vanda. Ég hvet hęstv. rįšherra įfram til góšra verka ķ žessum mįlum.

 


Sigrķšur Ingibjörg Ingadóttir, Samfylkingu:

Hęstvirtur forseti. Ég vil byrja į aš žakka hęstvirtum heilbrigšisrįšherra innilega fyrir greinargóš svör.
Ég tek undir meš hįttvirtum žingmanni, Pįli Val Björnssyni aš žetta er mjög brżnt mįl. Ekki einasta skiptir žetta grķšarlegu mįli fyrir lķfsgęši žeirra sem ķ hlut eiga heldur skiptir žetta samfélagiš ķ heild sinni miklu mįli. Mjög margir sem enda ķ fangelsi eru meš ógreint ADHD. Eins fólk sem leišist śt ķ alvarlega fķkniefnaneyslu og fęri ekki ašstoš og leitast viš aš deyfa vanlķšan sķna. Žau eru żmis samfélagsmeinin žar sem orsökin er vangreint og vanmešhöndlaš ADHD.
Varšandi bištķmann. Viš sjįum af bįšum žessum višmišum, žótt mér finnist žriggja mįnaša višmišiš landlęknis hiš ešlilega višmiš enda fer hann meš eftirlitsskyldu ķ heilbrigšiskerfinu, aš viš erum langt frį žeim. Žaš žarf aš gera betur. Žaš žarf tķmabundiš aš setja meiri peninga ķ žetta.

Sķšan held ég aš rįšherra ętti aš kanna hvort įstęša sé til aš koma į ADHD-teymi į Noršurlandi til aš žjónusta noršaustursvęšiš, žį į Sjśkrahśsinu į Akureyri.

Ég vil hvetja rįšherra til žess aš hafa ADHD-samtökin meš ķ žeim starfshópi sem į aš fara yfir žetta heildręnt. Žar brennur į. Žau samtök žekkja aušvitaš best hvaš žżšir aš lifa viš ógreint ADHD og hvar skórinn kreppir helst ķ žessum mįlum.
Annars vil ég aftur žakka fyrir greinargóš svör og lofa hęstv. rįšherra fullum stušningi ķ vinnu aš žessum mįlum.

 


Heilbrigšisrįšherra, Kristjįn Žór Jślķusson, Sjįlfstęšisflokki:

Viršulegi forseti. Ég žakka mįlshefjanda og žeim sem hafa tekiš žįtt ķ umręšunni góš orš um mikilvęgt mįl. Ég tek žeirri brżningu sem hér er sett fram og sömuleišis loforšum um stušning viš aš vinna aš śrbótum ķ žessu efni.
Ég vil einnig segja aš žaš er oft og tķšum mikilvęgt aš reyna aš koma auknum fjįrmunum til vinnslu ķ svona verkefnum, en žaš getur lķka veriš skynsamlegt aš teikna upp betri greiningu og nżja verkferla įšur en fariš er aš veršleggja verkefnin og berjast fyrir aš nį fjįrmunum inn.

Ég vil enn fremur nefna aš ég er mešvitašur um žį vankanta sem fylgja žvķ aš vera meš langa bišlista hér og žar ķ kerfinu. Varšandi stöšuna sérstaklega ķ sambandi viš ADHD žį įkvaš ég einfaldlega aš setja börn ķ forgang žegar ég var aš leita aš fjįrmunum til aš koma inn ķ kerfiš. Žar til ég sé fram į nżja digra sjóši, sem vonandi koma meš birtu og yl nęsta įrs, hef ég lįtiš žetta duga.

Ég tek undir žau sjónarmiš sem hér hafa komiš fram. Žaš er full įstęša til aš skoša žetta ķ stęrra samhengi lķka, jafnvel į Noršurlandi eša śt frį stęrri stofnunum, og hafa sömuleišis samrįš viš fulltrśa sjśklinga eins og ķ ADHD-samtökunum žegar viš ręšum lengri tķma stefnumótun.

Eins og hįttvirtir žingmenn heyra į mér er ég enn aš viša aš mér upplżsingum. Ég bķš sömuleišis og vil ķtreka žaš eftir nišurstöšu Rķkisendurskošunar į fyrirkomulagi žessara žįtta. Ég vęnti žess aš žar verši til įkvešinn grunnur fyrir okkur til aš standa į um śrbętur.



Fleiri fréttir um bišlista og greiningar

Börnin lįtin bķša

Opiš bréf til žingmann: Ég er heppinn - Ég var greindur

Börn eiga ekki heima į bišlistum

Ég er lķka brjįluš!



 

 


Athugasemdir

Svęši

  • Til

     stušnings börnum

     

     og

     fulloršnum

     meš athyglisbrest, ofvirkni og skyldar raskanir